woensdag 14 november 2018

Kan er nóg iets kapot?

Een paar jaar geleden hadden we het ook, zo'n plotselinge golf van werkweigerende dingen en apparaten, die er allemaal na elkaar zonder aankondiging mee ophielden. 
Alsof de eerste die de pijp aan Maarten gaf, de ene na de andere aanstak. Zo van 'Hee, ik kap ermee hoor - kom op, heb jij zo langzamerhand ook niet lang genoeg dienst gedaan? Tijd om er de brui aan te geven!'. Waarmee er volkomen onverwacht een totale staking ontstond, en wij ontredderd achterbleven. 
Afhankelijk als we zijn moesten we wel van alles vervangen: laptop, telefoon, naaimachine, radio, en ik weet niet wat al niet meer. 

Kennelijk zitten we nu opnieuw in dat stadium van de houdbaarheidscyclus der dingen. 
Ditmaal begon het met de auto, 




de Touran, die na jaren trouwe dienst steeds meer kuren ging vertonen en onbetrouwbaar werd. Soms had hij 's morgens simpelweg geen zin om te starten, waardoor Henk door een collega moest worden opgehaald om naar zijn werk te komen. Met zoiets als openbaar vervoer lukt dat namelijk niet; zonder auto kom je hier letterlijk nergens.
  
Na veel gezoek op internet en vruchteloze excursies naar garages vonden we uiteindelijk een goede opvolger: minder comfortabel voor passagiers (2), maar met veel meer ruimte voor alle spullen die we moeten vervoeren als we op markten staan. 



Maar hoe gingen we die betalen? Onze spaarpot is zo goed als leeg...Gelukkig vonden we een goede vriend bereid ons flink wat geld te lenen voor de aanschaf, zodat we nu weer veilig kunnen rijden, boodschappen doen en cateringbestellingen afleveren. 

Vervolgens bleek de 5 jaar geleden aangeschafte tweedehands koelkast het te hebben begeven. Daar kwamen we helaas pas na een paar zeer warme dagen achter, toen de vruchtenijsjes uit eigen beweging het vriesvak uit kwamen druipen en de twee versgebakken paté's ineens niet meer vers bleken. Zo zonde van de prijzige ingrediënten en het werk!

Juist in de winkelkeuken hebben we koel- en vriesruimte hard nodig, dus hup, zoeken! Op de Noorse variant van marktplaats bleek nergens meer zo'n tafelmodelletje te vinden, en gezien de beperkte ruimte in de keuken past een grotere daar absoluut niet. Dus die moest nieuw worden gekocht; wat een geluk dat het apparaat moeiteloos met de 'nieuwe' auto kon worden opgehaald!.

Daarna was het de beurt aan nog zoiets onmisbaars: de keukenmachine. Het ding bespaart mij uren snijwerk en zere handen, maar blijkbaar vond die het plots ook welletjes. 
Een piepklein stukje van de mengkom brak af waardoor er geen beweging meer in te krijgen was. En natuurlijk hadden noch de winkelketen waar hij vandaan kwam, noch de fabrikant nog zo'n zelfde mengkom meer staan. 'Nee, dat model hebben we niet meer'. Zucht. 

Vriend Konstantin improviseerde iets aan die mengkom, zodat het apparaat weer even bruikbaar was, maar helaas bleek die noodoplossing van beperkte duur. 


Dan maar onze toevlucht genomen tot Henks oude beestje, een dapper maar veel minder krachtig machientje van bijna 20 jaar oud. Nu maar hopen dat die nog een tijdje zijn best gaat doen. 


En dan ons koffiezetapparaat. Dat was dan wel niet kapot, maar de koffie smaakte vies - en wat we ook probeerden, de dikke aankoeklaag op de bodem van de thermoskan was met geen mogelijkheid meer weg te krijgen. En wat zijn 2 voorheen-ambtenaren nou zonder koffie? 
Geen nood, die dingen staan overal in de tweedehandsspullen-winkels, en we vonden een smetteloos, blijkbaar nauwelijks gebruikt exemplaar, met een glazen kan. Voor een habbekrats. Mazzel. 


Toen de elektrische wekker. Geërfd van Henks moeder, die altijd overal heel zuinig op was, dus misschien was het geval wel 30 jaar oud ofzo. 
Dat het radiootje op de wekker het niet meer deed was geen bezwaar, maar toen de wekker zelf op de gekste momenten besloot te gaan piepen en de knopjes zich niet meer lieten bedienen was het afgelopen. Einde dienstverband. 
Het was nog niet zo makkelijk om een vervanger te vinden, gewoon een simpel geval zonder toeters en bellen en allerlei functies die we toch niet snappen (laat staan gebruiken), maar het is gelukt. Voor een luttel bedrag. Voila. 


Alsof het nog niet genoeg was begon ook de afdeling mechanisch ons in de steek te laten. Eerst begaf het snijapparaat het, en dat gebruiken we voor menukaarten, promotiefolders, winkelkaartjes en noem maar op, dus kan niet ontbreken. De nieuwe was snel gevonden, niet goedkoop, maar wel wat moderner. 

links de oude papiersnijder, rechts de nieuwe



Was dat het? Nee...op een van de laatste nazomerdagen gaf ik de terrasplanten water, toen behalve de aarde in de potten ook mijn schoenen nat werden: de grote zinken gieter gaf ineens twee stralen water, namelijk behalve uit de tuit ook vrolijk uit de bodem...
Er zat een gat zo groot dat er een sigaar doorheen had gepast. Dat is geen doen, dus ook voor de oude gieter hebben we een opvolger gekocht. Een kleinere, rode, was de enige acceptabele die we konden vinden.


Eenmaal thuis zag ik op de kassabon dat het als kindergietertje wordt verkocht - dat stond er in de winkel niet bij! Maar kan mij het schelen, hij voldoet.

En dan, om het rijtje minirampjes af te sluiten, werd ik in de steek gelaten door mijn dweilmop. Zo'n zwabber op een stok, waarmee ik de vloer in de winkel elke week dweil. Ik was er fluitend mee bezig: radio aan, dampend heet sop in de emmer, en plotseling brak de steel zomaar in twee stukken, ik viel nog net niet met m'n kop in die emmer! 
Kan dus ook bij het vuilnis, een levensmoede dweilstok heb je niks aan. 
Armzalig allemaal, van de ene pech in de andere.

'Kan er nóg wat kapot?', vroegen we ons na dit alles af, toen we op het balkon zaten te ontbijten op een zondagmorgen. Dat was kennelijk de goden verzoeken. 
Je voelt hem al - jawel, nu eens niet een vulling die spontaan in een hap van mijn boterham zat, maar gewoon een hele halve kies. 
Ook levensmoe en met doodsverachting afgebroken. 
Een week later trok de tandarts haar wenkbrauwen op, vroeg of ik het verdoofd wilde hebben (ja natuurlijk!) en metselde er een kunstwerkje op en omheen. 

Hopelijk was dit het weer, voor de eerstkomende paar jaar. We gaan alles voortaan nog veel voorzichtiger doen, en elke keer 'dankjewel!' zeggen, als iets het goed heeft gedaan. 
En heel veel schouderklopjes uitdelen aan de dingen, die we niet kunnen missen. Opdat ze plezier in hun werk blijven houden en zich gewaardeerd voelen. 

donderdag 25 oktober 2018

Reizigers op het erf

Buurman Olav houdt er niet van, dat campers of auto's met caravans op zijn grond, langs het weggetje voor onze huizen, worden geparkeerd. Het komt vaak voor dat mensen die (prachtige) plek, met uitzicht over het meer, even gebruiken om er te pauzeren, te zwemmen of te picknicken. Maar daar overnachten vindt Olav niet goed. Er is in Noorwegen weliswaar vrij kamperen, maar in de bewoonde wereld alleen met toestemming van de grondeigenaar of de bewoners van het dichtsbijzijnde huis. 
Als er iemand aanstalten maakt om zich te settelen - tafeltjes en klapstoelen naar buiten enzo - haast Olav zich er naartoe om te zeggen 'this is not a camping!', want meestal zijn het buitenlanders.

Afgelopen zomer kwam er een Nederlandse camper aan, waarvan de bestuurder en zijn vrouw nogal hulpeloos om zich heen liepen te zoeken. Ze waren aan het eind van hun vakantie en bleken die dag noodgedwongen veel te lang hebben gereden. Doodmoe konden ze nergens in de buurt een overnachtingsplek vinden. 
'Ach', zei ik, 'voor één nachtje kunnen jullie hier wel staan' en ze kampeerden de bus naast het kippenhok, waarop Olav onmiddellijk verscheen om ze weg te sturen. 'Alleen als het familie is of vrienden zijn', zei hij. Oei! Dus heb ik gauw m'n arm om die wildvreemde vrouw geslagen en gedaan of het oude vrienden van ons waren. Opgelucht hebben ze bij ons op het terras onder de parasol (het was snikheet) een biertje gedronken, en de volgende morgen waren ze voor dag en dauw vertrokken, op weg naar Larvik. 

Toen kort daarop neef Bertus meldde dat hij en zijn vrouw en een bevriend stel met twee campers ons op doorreis wilden komen opzoeken, hebben we Olav gevraagd of ze een hier een nacht konden staan. Geen probleem gelukkig. 


Halverwege een zaterdagmiddag arriveerden de grote, Duitse campers (neef Bertus en zijn vrouw Beate wonen in Duitsland) vanaf de ferry in Langesund. En vanwege de hitte zocht het gezelschap al snel de koelte van het meer op.



Later was er tijd om bij te praten bij een drankje op het terras, 




en omdat de vier vakantiegangers ons wilden trakteren verzorgden ze een complete, heerlijke barbecuemaaltijd - onvoorstelbaar wat er allemaal uit de bergruimten van die campers tevoorschijn kwam aan apparatuur, gereedschap, vlees, worstjes en sausjes! 
Het werd een volledig verwenfeestje....







Zondagmorgen deden we nog een gezamenlijk ontbijt met verse Solvikbroodjes en flink wat koffie, tenslotte namen de reizigers nog een kijkje in onze winkel en daarna trokken ze verder, op naar noordelijker streken. 



Het was een kort maar heel gezellig bezoek, dat vast nog wel eens zal worden herhaald. Zeker zolang Anne, de dochter van Bertus en Beate, in Trondheim woont.

Toen brak eindelijk Henks vakantie aan - de slachterij gaat in de zomer doodleuk drie weken dicht, net als heel veel andere bedrijven - en konden we het een beetje rustig aan doen. Tussen de cateringopdrachten en de markten door dan. Dus zo vaak als het maar kon met het bootje op stap,


waarbij we regelmatig een bever zagen zwemmen; moeilijk te vangen met de camera, maar geloof het maar. Zo dichtbij de boot dat we hem (of haar natuurlijk) konden horen snuiven.


Soms voeren er ook uitgebreide families eenden in colonne rustig langszij; kennelijk zien ze niet zo vaak mensen, want ze lijken niet erg bang te zijn. Pluizige extended families. 



Af en toe hebben we bovenbeschreven barbecuefeestje op bescheiden schaal, met z'n tweeën, herhaald, dat hoort nou eenmaal zo bij warm zomerweer.






Ook al konden we dan niet echt weg, zo vierden we toch een beetje vakantie. We hebben de tuin intensief gebruikt deze zomer. Net als, overigens, de herten...



In het droge gras zochten ze naar vroege valappels. Ze blijven een genot om naar te kijken.


Toen Marjorie en Theo op de terugweg van hun indrukwekkende tocht naar de Noordkaap nog een paar dagen kwamen logeren was het nog steeds kortebroekenweer en waren de avonden te zwoel om meer te ondernemen dan op het terras hangen. Met een goed glas bier, 


een regenboog aan bollen breikatoen, 




of een handig tabletje, altijd leuk om dingen op te zoeken ofzo. 


Zo was het ineens zomaar weer september geworden. Reizigers en bezoekers van het erf af en naar huis, vakantie voorbij. Op naar de kerstvakantie dan.

zaterdag 29 september 2018

Keukenwerk

Zoveel cateringopdrachten als we vorig jaar kregen waren er deze zomer weliswaar niet, maar wel een paar grote en kleine, vooral van vaste klanten. 
Om bestellingen op tijd aan te kunnen is het goed in de gaten houden van de voorraden van het grootste belang. Daarom proberen we zoveel mogelijk gerechtjes kant en klaar in de vriezers te hebben, zodat die als ze nodig zijn snel kunnen worden ontdooid en opgewarmd. Gezien de afstand tot winkels en mijn gebrek aan rijbewijs is dat soms een behoorlijk logistieke puzzel! 





Henks zelfverzonnen gehaktballetjes zijn drie keer zo lekker als de Zweedse 'kjøttboller' waaraan men hier gewend is; die zijn dan ook zeer populair! Af en toe een paar uur mengen, draaien en bakken is dus de moeite waard. 



Ook mijn paté moet ruim vantevoren worden gemaakt, en in porties ingevroren. Hetzelfde geldt voor brood, broodjes, kleine foccacia's, aardappelwafels, kruidenboter, knoflookscampi, en nog veel meer hapjes van de tapaskaart. Tijdrovende maar dankbare klusjes: het scheelt altijd een boel stress op de dag van een bestelling. 




Maar er zijn natuurlijk altijd ingrediënten die je niet op voorraad kunt hebben, zoals groenten, fruit en verse kruiden. Als we bijvoorbeeld deze 'snitter' moeten maken (of 'smørbrød', gewoon ruimbelegde zelfgebakken boterhammen), moet Henk dus na zijn werk op de slachterij even in het dorp verswaren kopen. 


Laatst kreeg ik een telefonische bestelling voor 35 snitter,die 's middags om 14.00 klaar moesten staan. Ik had de schalen mooi opgemaakt, met plastic folie afgedekt en keurig in dozen klaargezet, toen de klant zich aandiende, met een heel gezelschap in zijn kielzog. Tot mijn verbazing werden de dozen niet meegenomen, maar buiten opengemaakt. Het gezelschap ging op de banken en stoelen van het terras voor de winkel zitten, in de zon, om gezellig samen te eten. Dat dat de bedoeling was had ik aan de telefoon dus niet begrepen!

Tapasbestelingen zijn meestal voor 4, 6 of meer personen, maar we cateren ook voor 2 personen; dat is heel bijzonder, want dat kan hier nergens: bij verreweg de meeste cateringbedrijven geldt een minimumbestelling van 8, soms 10. Het levert ons een aantal vaste klanten op, veelal paren die het zich in het weekend makkelijk willen maken en op weg naar het vakantiehuisje (of juist op de terugweg naar huis) een doos met 2 porties tapas komen halen. 


Voor grotere feesten, zoals verjaardagen enzo, willen klanten vaak een tapasbuffet; meestal strepen ze zelf op het menu aan waar dat buffet uit moet bestaan. Bijvoorbeeld zoiets:

spiesjes mandarijn & gebakken bacon, komkommer & gerookte ham,

stukjes tortilla met zalm, in bacon gebakken ananas,

plakken paté,

met deeg omhulde knoflookgarnalen uit de oven, in limoen en peper gemarineerde gebakken scampi,

gehaktballetjes, in gerookte ham gebakken tijmaardappeltjes,

spiesjes met in honing-mosterdsaus gemarineerde gebakken stukjs kip,

gevulde zalmrolletjes en aardappel-komijnkoekjes,

foccacia's, stokbrood en aardappel-kaaswafels


Als we zo'n buffet moeten afleveren is het leuk als we zelf ter plekke een lange tafel kunnen opmaken met gevulde schalen, bakjes kruidenboter, gekleurde bordjes en servetjes, zodat het er feestelijk uitziet. 

Naast de catering bestaat het werk in de keuken natuurlijk vooral uit het maken van producten voor de verkoop, zodat de schappen in de winkel gevuld zijn en we genoeg dingen hebben om op de markten aan de man te brengen. 
Door de hete droge zomer hebben we dit jaar niet veel (wild) fruit om te verwerken, maar wel heel veel appels: van de bomen in de tuin van de buren, en van een kennis die een paar dorpen verderop woont. Zij heeft zoveel appels dat ze het na het bakken van een flinke reeks appeltaarten wel gehad had met die appels. Of wij er misschien iets mee konden?



Toe maar, meer dan 32 kilo! Ik snij de helft in stukken, kook die en laat het pulp een nacht uitlekken, in kaasdoek gespannen boven grote schalen. Daarna maak ik van het sap gelei, met een flinke scheut aquavit erdoor. Daar houden Noren van. 


De andere helft pers ik in Mariëttes oude fruitpers (die het nog steeds goed doet!), en van dat sap kook ik ouderwetse appelstroop, met bruine suiker. Dat bestaat hier niet. 




Van deze, en van andere producten, konden we aardig wat aan de man brengen op de zomermarkt van het piepkleine eilandje Sandøya. Het was een mooie warme dag, het is er gezellig en altijd een plezier om daar te staan.

mensen willen altijd graag proeven voordat ze kopen...




heerlijke kruidkoek naar een recept van Janneke Vreugdenhil, hebben we Janneke's kake genoemd.
Leuk voorval op Sandøya was dat er twee kleine meisjes draalden bij de standaard met de eenvoudige maar kleurige tasjes van textiel, die ik in elkaar flans van allerlei resten stof. 
De meisjes kregen elk een muntje van 10 kronen en mochten allebei een tasje uitzoeken van hun vader. Maar ze hadden ook al een plastic tas, met andere boodschappen. 
Die moesten ze vervolgens gaan terugbrengen naar waar het ding vandaan kwam. 'Want', legde de vader uit, 'nu jullie elk een eigen tasje hebben kunnen daar de boodschappen in, en dus hebben we die plastic tas niet meer nodig'. En heel verlegen gingen ze de plastic tas inleveren. Mooizo! Dat is precies wat we bedoelen, met onze tasjes. En het werkt.