Koperen bruiloft

Vandaag is het onze koperen bruiloft: het is precies 12,5 jaar geleden dat Henk en ik in Utrecht, in het spoorwegmuseum, in het gezelschap van familie en tientallen vrienden en collega's, elkaar trouw beloofden.

Dat was een geweldig feestelijke maar ook bepaald rommelige dag - af en toe bladeren we nog wel eens door het fotoalbum van die gebeurtenis, en moeten we ook weer lachen om alles wat er fout ging. Zoals dat mijn zus en zwager samen met mijn moeder veel te laat bij de ceremonie kwamen, omdat ze per ongeluk in de verkeerde trein waren gestapt en ineens in Gouda zaten. de trouwambtenaar, die om de tijd te rekken hele verhalen vertelde over onze vorige huwelijken, wat helemaal de bedoeling niet was geweest. En toen de familie eindelijk haastig de zaal binnenrende struikelde mijn zus bijna over haar eigen rok, die op haar enkels zakte....

Later, toen we in kleine kring in een restaurant aan een prachtig viergangendiner zaten, viel mijn zwager, een beetje wiebelig van de drank, languit in het rek vol flessen wijn, dat hij onderweg naar het toilet probeerde te ontwijken. Even later zag mijn oude moeder een afstapje over het hoofd en belandde voorover met haar gezicht zo ongeveer in het bord van iemand die daar rustig dacht te zitten genieten van zijn spaghettischotel...   

Het was, kortom, een gedenkwaardige dag. Vandaag valt er weinig te vieren; mijn trouwring zit al een poosje in een doosje, want mijn vingers zijn zo dun geworden dat hij afvliegt als ik m'n handen was. Uit eten gaan is nu geen optie: zo'n beetje alles is gesloten.

Gelukkig genieten we van stralend weer, beginnen we een beetje met het op orde brengen van de tuin, en staat de vensterbank alweer vol met gezaaide kruiden.

 

In februari was ik jarig en omdat ik ergens in Oslo een van mijn gouden oorringetjes was verloren mocht ik van Henk een nieuw paar uitzoeken, bij een juwelier in de stad. Ze zijn nog mooier dan de vorige, en geven aan mijn rare pluishoofd tenminste iets van glans.

Hier en daar verschijnen in de tuin de eerste crocusjes en narcisjes, en bomen en struiken beginnen hoopvolle knoppen te vertonen. Er zijn al vlinders, gisteren hoorden we de eerste merel zingen en de kippen kunnen elke dag een paar uur vrij rondlopen.

De zomerbloembollen die Froukje opstuurde (onbegrijpelijk dat die zonder mankeren de douane zijn gepasseerd!) zijn allemaal in potten en bakken gepoot. In de tuin kan dat niet: de kippen graven ze heel zorgvuldig weer uit. Alleen naast de winkel heb ik 4 plekjes volgestopt met bollen en afgeschermd met metalen rekjes en gekleurde keien, zodat de kippen er niet bij kunnen. Hoop ik.

Uitbundige narcisjes kregen we van de drie trouwe vriendinnen, die altijd in mei komen logeren, maar dit jaar eens in maart kwamen om Henks verjaardag te vieren. Dat reisje was al in oktober geboekt, toen we nog niet wisten dat ik opnieuw ziek zou worden. En voordat we wisten dat het verschijnsel corona het dagelijks leven zou gaan beheersen.

Roely, Ria en Angeniet hebben van 11 maart een echt feestje gemaakt, compleet met balonnen, serpentines en cijferkaarsjes. De feestmaskers die ze voor de gelegenheid hadden aangeschaft bleken kindermaatjes te zijn - hilariteit alom dus.

We hebben, zoals altijd wel, flink wat afgelachen, en een stevige portie lachen is precies wat we goed kunnen gebruiken, juist nu. Gezelschap relativeert, brengt je even terug naar de wereld naast die van ziekte en ellende.

Kortom, het waren een paar gezellige, vrolijke (maar ook vermoeiende) dagen.

Die vrijdag vertrok het gezelschap weer - en dat bleek precies op tijd, want een dag later ging de quarantainemaatregel hier in Noorwegen in. Zouden ze ervoor hebben gekozen op zaterdag terug te reizen, dan waren ze op het vliegveld tegengehouden en hadden ze 14 dagen in isolatie moeten blijven! Hier! We houden allemaal van elkaar, maar nóg 2 weken zou misschien een beetje te veel van het goede zijn geweest...  

Dan gaan we nu de paasdagen in. Toch maar een beetje de kamer opgefleurd met de spulletjes waarmee we normaal de beide winkeletalages versieren. Ook met dank aan Ingrid, die mij op mijn kamertje in Oslo poseleinen paashaasjes kwam brengen. 

Het blijft 's avonds merkbaar langer licht, we hebben af en toe al op het terras kunnen zitten om wat zonlicht in te drinken. Vorige week was er nog een forse sneeuwbui, maar nu zijn ijs en sneeuw toch echt verdwenen. Het voorjaar zet door, en dat geeft moed. 

Fijne paasdagen iedereen, en blijf voorzichtig!

Ongelukkig Nieuwjaar

Jammer genoeg begon het nieuwe jaar voor ons met een onthutsende teleurstelling. 

Begin januari vonden zoals gepland de reguliere controle-onderzoeken plaats en een paar weken later kregen we daarvan de uitslag te horen en te zien. Helaas, de lelijke tumor tussen mijn longen, die in het najaar nauwelijks meer te zien was geweest, bleek met volle kracht te zijn teruggekomen. Daarnaast had het kleine plekje in de long zelf, dat tot nu toe geen verandering had vertoond, zich stiekem ontwikkeld tot een heuse tumor. Dat was een klap in ons gezicht. Weg gelukkig nieuwjaar. 

De klap kwam niet helemaal onverwacht: hoe veel pijnstillers ik ook slikte, en hoe ik tegelijkertijd had geprobeerd af te kicken van de morfine, de pijn bleef onverminderd. Eten bleef een regelrecht probleem. Ik begon het gevoel te krijgen dat ik me niet moest aanstellen, harder moest werken om zoiets als een conditie op te bouwen, flinker moest worden en ook geestelijk proberen weer een beetje er bovenop te komen. 

Zo was ik bijvoorbeeld, op advies van de psychotherapeut, langzaam aan weer in onze winkel annex keuken aan de slag gegaan. Solvik Mat, ons met eigen handen opgebouwde lieve bedrijfje, dat toch mijn werk, mijn lust en mijn leven is, had al een jaar stil gelegen. Winkeltje dicht, cateringbestellingen moeten weigeren, vaste klanten moeten teleurstellen, markten moeten afzeggen.
Om de drempel niet nog hoger te laten worden was ik beetje bij beetje aan het opruimen en schoonmaken gegaan. Ik wilde er een frisse wind door laten waaien, met een verfje hier en daar, een veranderde indeling en nieuwe kleuren. Ons eerste jubileum, het vijfjarig bestaan van Solvik Mat, was in april ongevierd voorbij gegaan - ik streefde naar een feestelijke heropening met Pasen, dat hier in Noorwegen echt het begin van het seizoen is. Ik had leuke dingen bedacht, aanbiedingen, nieuwe paasbaksels verzonnen.

Helaas dus, dat zit er dus allemaal echt niet in. Met Pasen niet en misschien wel nooit. Dat doet heel veel pijn.

Na ampel overleg besloten de oncologen dat ik nog een kans kon krijgen. Een puur curatieve behandeling is er niet meer, gezien de hardnekkigheid van de tumoren en de onverwachte, ongebruikelijke snelheid waarmee de ziekte opnieuw de kop op heeft gestoken. Maar een poging om met een combinatietherapie de zaak een beetje terug te dringen en stabiel te krijgen kan er nog wel worden gedaan. Geen enkele garantie dat zo'n therapie aanslaat, maar 'sommigen houden het er nog wel twee jaar mee uit', werd ons verzekerd. Zeg dan maar nee, als je nog zoveel wil....Er zijn nog dingen die ik graag wil doen en meemaken, er zijn mensen en dieren die ik nog niet wil loslaten...

Dus ben ik de molen weer ingegaan. Een PET-scan, andere onderzoeken en nu voorlopig een cyclus van twee verschillende chemotherapieën in combinatie met immuuntherapie. Om de drie weken een halve dag aan het infuus. Gelukkig dicht bij huis, in het ziekenhuis in Skien, zodat ik niet naar Oslo hoef. Na de vierde kuur zal worden bekeken of het iets uithaalt.    

Zo, dat is er uit - ik moest het vervelende nieuws eerlijkheidshalve ook hier melden.  
Dan kan ik weer verder, binnenkort, met verslag doen van de rest van het leven, los van kanker en corona. Van dat laatste zijn we zelf gelukkig tot nu toe gespaard gebleven, maar net als overal heeft het hier enorme impact. 

We proberen het leven maar te leven zoals het komt, en lichtpuntjes te blijven zien. Zoals de dappere crocusjes die hier en daar tevoorschijn komen. En dat we elkaar nog hebben.  

woelige winter

Broer Bert had na zijn eerste bezoek in mei de smaak van Noorwegen te pakken gekregen en maakte de tocht per auto naar Henseid nog eens, eind september. 

Het was een prachtige herfst met veel zon en weinig wind; we konden gedrieën een flink stuk varen, om Bert de wijdte van het enorme meer, de vele onbewoonde eilandjes en de woeste, dichtbegroeide rotsformaties aan de oevers te laten zien. 

Meneer had weer allerlei lekkere en handige dingen meegebracht voor z'n arme zus, zoals vruchtensap met heel veel vitamines, een slimme kant-en-klare aardappelpuree en ambachtelijk gemaakte grove leverpastei uit Meppel. Om maar wat te noemen. En niet te vergeten een fles advocaat en slagroom erbij...Oude vrouwendrankje? Welnee!

In oktober, vervolgens, gebeurde er van alles. Ik kreeg de 3-maandelijkse CT-scan, en tijdens het uitslaggesprek 10 dagen later werd ons verteld dat het er goed voor stond met mij: de grote tumor was niet meer te zien, evenmin als de lympheknoop, en het verdachte plekje in de linkerlong bleek onveranderd, dus niet gegroeid. Fijn, goed nieuws! Nu doorzetten met eten, en proberen wat conditie op te bouwen. Zorgen dat er weer wat vlees komt aan die spillebeentjes en die enge stokjes van armen...en zitvlees, letterlijk!

Maar het viel me zwaar allemaal. Sinds die maand komen er hulptoepen aan huis. Een fysiotherapeut die me versterkende oefeningen leert, een oncologisch verleegkundige die het medicijngebruik, mijn gewicht en de pijnintensiteit in de gaten houdt, en een psychotherapeut die me helpt met gesprekken, helpt mijn situatie te accepteren en te hanteren. Ze geeft heel bruikbare adviezen en maakt emoties los. Dat helpt.

Maar behalve ik vond ook ons 11 jaar oude wasmachientje het lastig om het leven vol te houden. Hij begon zo'n vervaarlijk lawaai te maken dat het leek alsof er boven een helicopter probeerde de lucht in te komen! Met gemiddeld 22 logees per jaar kunnen we niet zonder wasmachine. Die moesten we dus vervangen, door een even smal en klein modelletje, dat precies in onze mini-badcel past. Met hulp van de buurman de trap op gesleurd en geïnstalleerd.

En zoals we eerder hebben meegemaakt was dat niet het enige huishoudding dat ineens dienst weigerde: ditmaal het koffiezetapparaat. Snel een nieuwe gehaald, en wie schetst onze verbazing toen, zodra we die hadden uitgepakt, het oude exemplaar plots begon te sputteren - hij doet het gewoon! Blijkbaar een pestactie van het ding. Gewoon klieren. Enfin, nu hebben we een reserveapparaat achter de hand.

De op één na laatste bezoekers van 2019 waren zus Marjorie en zwager Theo. Arme Marjorie liep met een stok, omdat ze maanden geleden door een ongelukkige val haar voet had gebroken. Het begon intussen te winteren, dus het werden avonden bij de houtkachel met een boek op schoot, 

een knusse kaasfondue,

en veel praten, foto's kijken, familienieuwtjes uitwisselen. Heel gezellig met z'n vieren.

In november viel de eerste sneeuw en vierden Henk en ik onze 12e trouwdag. Met voor de gelegenheid voor mij een nieuwe, warme wollen jurk, en voor Henk een paar bijzondere, Noorse drankjes. 

Om in beweging te blijven hadden vriendin Marit en ik ons die maand aangewend om een paar keer per week samen een korte wandeling te maken. Langer dan 20 minuten trek ik het niet, dus we lopen onze straat uit tot de steigers, en weer terug. Maar op een dag verraste ze me met een alternatief: we reden in haar auto voorbij Henseid bergopwaarts, waar een uitgestrekt en doodstil bos is, waar doorheen een overzichtelijk, voor een belangrijk deel horizontaal pad loopt. In de vrieskou, maar in de volle zon wandelden we rustig, met alleen vogels en dennebomen om ons heen. Dat was heerlijk.

Daarna verzamelden we losliggende dennetakken voor de kerstversiering. Marit had er een soort picknick van gemaakt: in haar mand had ze een thermosfles verse koffie en een schaaltje met mueslirepen en chocola, 'voor de energie'! Zo lief. Marit is goud waard. 

Tenslotte december. Anne Vogel, onze geliefde achternicht, die eerst in Trondheim en tegenwoordig in Nieuwegein woont, kwam rond Sinterklaas een paar dagen logeren. Natuurlijk had ze allerlei typisch Nederlands snoepgoed meegebracht, zoals marsepein en chocolade-kruidnootjes...

Voordat ze kon vertrekken moest haar huurautootje wel eerst worden uitgegraven, zo veel sneeuw was er die dagen gevallen. 

En toen was het tijd om mijn 'kaartenmuur', de muur waarop ik alle maanden vanaf februari alle wens-, sterkte- en beterschapkaarten had opgehangen, en waar ik vanuit mijn bed in de kamer graag naar keek, te ontmantelen. Meer dan 100 kaarten! Ze zijn nu stuk voor stuk zorgvuldig in een album geplakt. 

Tijd voor het versturen van kerstkaarten namelijk. Eerst zelf maken (dat vind ik het leukst en het persoonlijkst, ook al zien ze er niet allemaal even professioneel uit) en dan in een envelop met een postzegel er op, heel ouderwets. Ik vind het jammer, dat gewone papieren post, handgeschreven kaarten en brieven uit de mode zijn geraakt. Verdrongen door digitale wenskaarten, anoniem van het internet geplukt...Soms krijg ik 3 x precies dezelfde, van 3 verschillende mensen... Ongetwijfeld even goed bedoeld natuurlijk. 

Een paar dagen voor kerst maakten we even tijd voor een kort uitje in de buurt: één nachtje in een hotel in de 'stad', het stadje Porsgunn, hier 3 kwartier rijden vandaan. We komen daar normaliter alleen voor boodschappen, eens per 3 weken, en dan is het niet meer dan met een lijstje in de hand de winkels in- en uitrennen. Nu wilden we zo graag een keer rustig door de straten kunnen lopen, een café opzoeken en ergens uit eten gaan! Vanwege het zero-tolerancebeleid qua rijden met alcohol moesten we dus wel een nachtje blijven slapen. 

Heerlijk om na al die jaren weer eens op een barkruk te kunnen zitten - ook al was de binnenstad van Porsgrunn na 18.00 uur triestig leeg en verlaten. Echt een uitbundig uitgaansleven is er niet, ook niet op vrijdagavond. Maar we vonden zowaar een eenvoudige snackbar waar ze ouderwets lekkere patat bakten, en een paar kroegjes.

Ook het hotel was akelig leeg, maar het eten en de volgende morgen het ontbijtbuffet waren goed verzorgd en lekker.

Heerlijk bed, fijne kamer en helemaal in het hartje van het centrum(pje).

Zaterdag hebben we door de winkelstraten gewandeld, een nieuwe aziatische winkel ontdekt en boodschappen gedaan, en ons eerste 'vakantietje' in 8 jaar afgesloten met het afhalen van een spannende Vietnamese maaltijd voor thuis. Het was kort maar erg lekker om even ergens anders te zijn!

Kerst: met z'n tweetjes, gewoon een beetje luitgebrieder eten dan anders,

en daarna ongegeneerd een slaapje doen.....

Oud en Nieuw gingen voorbij zonder noemenswaardig vuurwerk en geknal. We gingen rustig en vol goede voornemens 2020 in. We spraken elkaar moed in en beloofden elkaar dat we niet te lang zouden terugkijken op 2019, dat zich als een soort rampjaar aan ons had opgedrongen en min of meer in vliegende vaart aan ons voorbij was gegaan. Alsof we, half verdoofd door alles wat er gebeurde, de seizoenen nauwelijks hadden meegemaakt. Laat het nieuwe jaar alsjeblieft beter zijn dan het oude!

  

Terugslag, en herfstbezoek

Of dat toevallig in de herfst begon weet ik niet, maar toen de zomer op z'n eind liep kreeg ik vrij plotseling een terugslag. Het was net of de ernst van wat er de voorgaande maanden was gebeurd ineens pas goed tot me begon door te dringen. 
Het kantje-boord-gevoel, het door het oog van de naald gekropen te zijn, het denderde onverwacht hard over me heen. Ik zat en liep als een troosteloos kind te huilen om niks en alles was me teveel: het huishouden, koken, de beestjes, het gedoe met de sondevoeding en het minutieus in de gaten houden en registreren wat en wanneer ik allemaal moest slikken om iets te kunnen doen elke dag. 

'Ik geloof dat ik even moet optreden' zei Roely toen ze belde en ik weinig meer deed dan een beetje stom zitten snikken in die telefoon. En Roely zou Roely niet zijn als ze de daad niet bij het woord zou hebben gevoegd. Jawel, een week later was ze er, dit keer samen met Ton. Om ons te kunnen vasthouden, geruststellen, moed inspreken, steunen.  Met woorden, daden en dingen...

Nou heb ik zo al iets tegen coniferen, maar het oude gedrocht dat achterin de tuin stond lelijk te zijn was ons beiden een doorn in het oog; hij werd steeds bruiner en hield het zonlicht van onze groententuintjes tegen. Nu kwam de electrische zaag die broer Bert die zomer had achtergelaten, omdat hij hem zelf niet meer nodig had, heel goed van pas. Ton en Henk slaagden er in de dikke stammen klein te krijgen en af te voeren. 

Klus geklaard! Natuurlijk werden ook dit keer de emmer met sop en andere schoonmaakmiddelen niet onberoerd gelaten...De keuken kreeg en beurt, en ook de ramen waren na een poosje weer zo dat we er zowaar doorheen konden kijken. Fijn!

Voordat Roely en Ton vertrokken hadden andere vrienden er in allerijl voor gezorgd dat ze niet met lege handen op Solvik zouden arriveren - en dat is een understatement! Ze hadden met z'n allen een enorme koffer volgepropt met cadeaus en cadeautjes, het was een troost-en steunkoffer geworden van de bovenste plank. Boeken, uitgebreide knutselpakketten, lekkere verwendingen als kaas en stroopwafels en chocola en teveel om op te noemen. En de grootste en belangrijkste verrassing was wel: een verse schapenvacht! 

Vrienden Marieke en Wim kennen mensen die schapen houden, en ze hadden gehoord dat ik last had van doorligproblemen. Liggen op echte een schapenvacht kan dan uitkomst bieden, dus ze hadden zich gehaast er eentje te bestellen. De vast was groot en vers, nog nat toen Roely en Ton hem uitpakten - maar na een paar dagen kon ik er heerlijk op liggen!

Even later bracht de oncologisch verpleegkundige die mij elke week een bezoek brengt, een speciale doorligmatras voor op het bed in de kamer, en een soort luchtkussen om op te zitten. Ik had (en heb) zo weinig 'spek op de botten', dat het huidweefsel en spierweefsel en weet ik veel afsterven, zodat ik als het ware rechtstreeks op de botten zit en lig. En dat doet pijn. Zo'n vacht verzacht de zere plekken - dank Marieke en Wim! En verder is het een kwestie van aankomen, dus eten. Dat blijft een probleem.

We waren net een dag logeeloos toen ik 's avonds laat ineens moest overgeven, en wel zo heftig dat de sondeslang mee naarbuiten kwam. Ik kreeg hem met geen mogelijkheid meer terug in mijn keel en slokdarm, beetje paniek, en toen heb ik het geheel maar uit m'n neus getrokken en m'n gezicht bevrijd van de pleisters. Pfffff, na ruim een half jaar zonder dat rottige slangetje en al het georganiseer er omheen! Wat een opluchting!

De dag daarop kwamen zus Patricia en haar dochter Machteld ons een weekend gezelschap houden. 

Dat werden een paar dagen van veel bijpraten en herinneringen ophalen. En af en toe buiten kunnen zijn, op een zonnige herfstdag. 

Was gezellig dames!

Eind september, herfst in volle glorie. Eindeloos mooi blijft het, die kleuren. En dat uitzicht, dat elke dag anders is, en nooit verveelt.